Lekker en toch dieet

Zuivel

Melk, dat is goed voor elk.....of toch niet?

Zuivel is voor dietisten werkzaam in het ziekenhuis, zoals ik,  een belangrijke groep voedingsmiddelen. We gebruiken zuivel vaak in onze energie- en eiwitverrijkte adviezen bij bijvoorbeeld ondervoeding. Zuivelproducten bevatten namelijk veel eiwit en veel energie en allebei deze stoffen zijn belangrijk bij ondervoeding. Daarnaast zijn ze vaak gemakkelijk te eten cq drinken voor mensen die weinig eetlust hebben.

Ook voor mensen die dialyseren adviseer ik vaker om meer zuivel te gebruiken, omdat deze veel eiwitten leveren en dat is voor mensen die dialyseren ook heel belangrijk. Maar dit is niet altijd passend in het dieet. Ten eerste leveren namelijk alle zuivelproducten vocht. Gebruik ervan moet dus passen binnen de vochtbeperking. Daarnaast bevatten zuivelproducten kalium en fosfaat. Het moet dus ook passen binnen een kaliumbeperkt en fosfaatbeperkt dieet mits dat van toepassing is. Zoals gezegd niet eenvoudig dus.

Voor mensen in de predialysefase met een eiwitbeperking en vaak ook een kalium- en/of een fosfaatbeperking zijn zuivelproducten helemaal moeilijk in te passen.

Terwijl mensen na niertransplantatie zuivel juist gemakkelijk kunnen gebruiken, omdat het ook dan belangrijk is om voldoende eiwit te gebruiken voor herstel en er meestal geen kalium- en fosfaatbeperking meer nodig is.

Melk is ook vaak in het nieuws. Vroeger was melk een product waar iedereen van overtuigd was dat het gezond is. Kijk maar naar de slogans die van toepassing zijn op melk:

 Melk is goed voor elk

Melk; de witte motor

De laatste tijd zijn er echter steeds meer mensen die twijfelen aan de gezondheid van melk. Zij vinden bijvoorbeeld dat melk alleen nuttig is voor pasgeboren mensen en dieren. Of zij vinden dat het hoge gebruik van melk in ons land bijdraagd aan het behoud van de intensieve veeteelt en daarmee slecht is voor het milieu.

De argumenten voor en tegen het gebruik van melk zijn goed verwoord in een column van Karine Hoenderdos, dietist:

Er zijn 4 argumenten die pleiten vóór zuivel. Om te beginnen heeft Nederland een echte melkcultuur. Pap en yoghurt, kaas op brood en vla als toetje: zuivel hoort er echt bij in het Nederlandse menu. Ten tweede is zuivel lekker. Een latte machiato, een krentenbol met roomboter, yoghurt met vers fruit… en ten derde is zuivel een product met een hoge voedingswaarde. Zuivel is rijk aan calcium, B-vitamines en hoogwaardig eiwit. Ten vierde: magere zuivel scoort goed in voedingsonderzoek, vooral als het gaat om de preventie van overgewicht en hoge bloeddruk.

Er zijn ook 4 argumenten die tégen de Hollandse zuivelovervloed pleiten. Om te beginnen is de kalkaanbeveling in Nederland aan de hoge kant, zo zeggen veel deskundigen. Vitamine D en lichaamsbeweging zijn waarschijnlijk veel belangrijker voor de botopbouw dan de hoeveelheid calcium in de voeding. Ten tweede is zuivel niet een product dat altijd in de menselijke voeding heeft thuisgehoord. Pas sinds de opkomst van veeteelt, ongeveer 7000 jaar gelden, is er melk tot onze beschikking.  Sterker nog: 90% van de Aziaten en 20% van de westerlingen verliest na het 2e levensjaar het vermogen om melksuiker (en dus melk) te verteren. Ten derde is het vet in zuivel vooral het verzadigde vet. Ten vierde kun je je vraagtekens zetten bij de duurzaamheid en dierenwelzijn van zuivel….

Dit zegt het Voedingscentrum over zuivel:

Met je dagelijkse portie zuivel verklein je het risico op darmkanker. Melkproducten bevatten verder eiwit en zijn een bron van de vitamines B2, B12 en calcium. Het vet in melk bevat wel veel verzadigde vetten. Dit vergroot het risico op hart- en vaatziekten. Eet je magere melkproducten, dan krijg je niet te veel verzadigde vetten binnen.

Botgezondheid

Calcium is, samen met vitamine D, belangrijk voor een goede botgezondheid en het voorkomen van botbreuken. Zuivel is bovendien een belangrijke leverancier van eiwitten, en de vitamines B2 en B12.

Wat adviseert het Voedingscentrum?

Het Voedingscentrum adviseert elke dag  melk en melkproducten te gebruiken. Dit is niet alleen melk, maar ook bijvoorbeeld yoghurt en karnemelk. In de Schijf van Vijf vind je de magere varianten zonder toegevoegd suiker. Magere varianten bevatten nagenoeg evenveel calcium en vitamine B12 als de 'gewone' varianten, maar minder verzadigd vet. Te veel verzadigd vet verhoogt het risico op hart- en vaatziekten.    

Melk goed voor elk?

Voor veruit de meeste mensen is melk een goede en gemakkelijke manier om belangrijke voedingsstoffen binnen te krijgen. Maar voor een kleine groep mensen kan het drinken van melk klachten veroorzaken. Het gaat hierbij om mensen met koemelkallergie en lactose-intolerantie.

De mensen van Puur Gezond vinden het volgende over zuivel:

Wij vinden dat zuivel prima in een PuurGezonde voeding past. Een glas (karne)melk, een schaaltje yoghurt of wat kwark is uitstekend bij de maaltijd of als tussendoortje. Het levert je vitamines, mineralen en vult de maag door de eiwitten.
Onze aanbeveling is 3 porties zuivel per dag, inclusief kaas. Hierbij tellen 150 ml melk(producten) of 20 gram kaas als 1 portie. Iets minder dus dan de ‘reguliere’ aanbeveling, omdat we ook dierenwelzijn en milieu meenemen.

In het boek Eet als een expert van I am a foodie staat het volgende over zuivel:

Zuivel levert Cacium, vitamine B2 en vitamine B12. Een voedingspatroon zonder melkproducten kan ook gezond zijn mits er producten wordne gebruikt die bovenstaande voedingsstoffen ook leveren, zoals sojaproducten, noten, zaden, gevogelte, ei en groene groenten.  

Het calciumgehalte  in zuivel is geen reden alleen om zuivel te gebruiken. Calcium alleen helpt niet voldoende om botbreuken tegen te gaan. Hiervoor is vitamine D van zonlicht en beweging veel belangrijker. Het drinken van een glas melk per dag zou het risico op darmkanker verlagen. Het eten van 1-2 schaaltjes yogurt per dag geeft minder kans op diabetes.  Vruchtenyoghurt is echter minder gezond, want hier zit veel suiker in. Gezonder is het om zelf fruit toe te voegen aan de yoghurt. Er is geen bewezen voordeel voor magere of volle zuivelproducten, maar magere producten leveren minder energie. Als je op je gewichtwil letten, lijkt magere zuivel dus een betere keuze.

De meningen zijn dus verdeeld, maar zijn allemaal positief over het gebruik van zuivel, al dan niet in grote hoeveelheden.

Dus schroom niet om een lekker koel glas karnemelk te gebruiken als het warm is of een lekkere warme chocomel met slagroom in de winter, mits het natuurlijk past binnen je dieet. Bespreek dit met je dietist als je hierover twijfelt.

En dan nu nog een echt lente recept met asperges. Maar dit kan natuurlijk ook in de zomer, of in de herfst en zelfs in de winter.  Asperges bevatten veel kalium. Kook deze daarom altijd in veel water voor je ze gaat gebruiken, dan verplaatst een deel van het kalium zich van de asperges naar het water. De combinatie met pasta en niet met aardappelen zorgt ook voor minder kalium. Dit recept is afkomstig van de website van het Voedingscentrum.

 

Penne met groene asperges en ham

 

 

 

 

 

2 personen

15-30 minuten

hoofdgerecht

Ingrediënten

150 gram volkoren penne

250 gram groene asperges

2 bosuitjes

2 plakken ham

1 eetlepel (olijf)olie

2 eetlepels kookroom

2 eetlepels geraspte belegen 30+ kaas

 

Bereiding

Kook de penne in ruim water volgens de gebruiksaanwijzing.

Snijd de houtige onderkant van de asperges weg.

Was de asperges en snijd ze schuin in stukken even lang als de penne.

Kook de aspergestukken in ca. 8 minuten beetgaar.

Kook de punten de laatste minuten mee.

Maak de bosuitjes schoon en snijd ze in ringen.

Snijd de ham in reepjes.

Verwarm de olie en fruit hierin de ringetjes bosui zacht.

Voeg de uitgelekte penne, asperges en ham toe en warm dit goed door.

Maak het gerecht op smaak met de room en wat peper.

Strooi er aan tafel de geraspte kaas over.

Menusuggestie

Lekker met komkommersalade.

Hiervoor heb je nodig...

½ komkommer

1 eetlepel bieslook

azijn

Voedingswaarden per persoon