Lekker en toch dieet

De rol van eiwit

Eiwit is een voedingsstof die voorkomt in voedingsmiddelen zoals vlees, vis, zuivel en kaas. Ook brood bevat eiwit. Eiwit wordt door het lichaam gebruikt als bouwstof voor onder andere de opbouw van de spieren.

Bevat uw voedingspatroon te weinig eiwitten, dan breekt het lichaam het eigen spiereiwit af en verliest u dus spiermassa. Door het verlies van spiermassa gaat uw voedingstoestand en daarmee uw conditie achter uit.

Eiwitten worden echter nooit helemaal verteerd door het lichaam en zorgen dus voor afvalstoffen. Deze afvalstoffen worden door de nieren uit het lichaam verwijderd. Is uw nierfunctie niet meer optimaal, dan blijven er afvalstoffen achter in uw lichaam. Hier kunt u klachten van krijgen, zoals vermoeidheid en jeuk.

Eiwit is dus een belangrijke voedingsstof in het dieet bij nierproblemen. In iedere  fase van uw nierziekte speelt eiwit echter een andere rol.

In de predialysefase of te wel in de periode dat u wordt begeleid op de poli nierfalen, heeft uw lichaam een te veel aan afvalstoffen. Omdat uw nierfunctie niet meer optimaal is, kunnen de nieren de afvalstoffen niet meer voldoende verwijderen. Tijdens deze periode adviseren we een eiwitbeperkt dieet te volgen om te zorgen dat er niet nog meer afvalstoffen in uw lichaam terecht komen. U mag in deze periode 0,8 gram eiwit per kg lichaamsgewicht gebruiken. Om zelf uit te rekenen hoeveel gram eiwit u dan mag hebben, vermenigvuldigt u uw gewicht met 0,8. Dit is geen strenge eiwitbeperking. Een gezonde voeding zoals geadviseerd in de Schijf van 5 bevat ook ongeveer 0,8 gram eiwit per kg lichaamsgewicht. De meeste mensen gebruiken echter een grotere hoeveelheid eiwit. De hoeveelheid eiwit per voedingsmiddel kunt u vinden in de tabellen in het boek Eten met plezier van de Nierstichting of in de Eettabel van het Voedingscentrum. Ook op internet zijn diverse tabellen te vinden, onder andere op mijnnierinzicht.nl. Algemene adviezen om de hoeveelheid eiwit te verminderen zijn: naast vleeswaren en kaas ook zoet beleg als broodbeleg gebruiken, de hoeveelheid vlees of vis bij de warme maaltijd verminderen, geen vleeswaren of kaas als tussendoortje gebruiken, de hoeveelheid zuivel verminderen.

Als u moet gaan starten met dialyse, hemodialyse  of peritoneaal dialyse, dan vergt dit veel van uw lichaam. Hierdoor heeft uw lichaam meer eiwit nodig om te zorgen dat er voldoende bouwstoffen aanwezig zijn voor de opbouw van uw spieren en het lichaam geen eigen spiereiwit  gaat  afbreken. In deze fase wordt u een eiwitverrijkt dieet geadviseerd met 1,0-1,2 gram eiwit per kg lichaamsgewicht. De extra afvalstoffen die in uw lichaam terecht komen door dit extra eiwit worden uitgespoeld tijdens dialyse  en geven dus geen extra klachten. Algemene adviezen om de hoeveelheid eiwit  te verhogen zijn: vooral vleeswaren en kaas gebruiken als broodbeleg, een grotere portie vlees of vis bij de warme maaltijd, een grotere hoeveelheid zuivel gebruiken en als tussendoortjes vleeswaren, kaas, vis of zuivel gebruiken. Mocht het door omstandig heden niet lukken om via de normale maaltijden en tussendoortjes voldoende  eiwit te gebruiken, dan kunt u gebruik maken van zogenaamde drinkvoeding, zoals Nutridrink.  Dit zal echter altijd in overleg met de arts en de dietist worden geadviseerd.

En dan volgt er nog de fase van transplantatie. Als u net getransplanteerd bent, bent u nog herstellende van een operatie. Ook in deze fase wordt u een eiwitverrijkt dieet geadviseerd van ongeveer 1,2 gram eiwit per kg lichaamsgewicht.

Bent u hersteld van de ingreep dan heeft uw transplantaatnier de functie van uw eigen nieren overgenomen en worden de afvalstoffen weer adequaat uit het lichaam verwijderd. De dieetadviezen in deze fase zijn gebaseerd op een gezonde voeding, zoals geadviseerd wordt in de Schijf van 5. Dit betekent dat u in deze fase 0,8 – 1,0 gram eiwit per kg lichaamsgewicht mag gebruiken, zoals geldt voor alle mensen zonder nierproblemen.

Dan volgt er nog een recept. Het volgende recept komt uit het boek “Ongezouten Zuiderhoek” geschreven door Olga Zuiderhoek (ISBN 978 90 388 9873 5), Dit boek is een aanrader voor iedereen die meer informatie wil over het natriumbeperkte dieet, maar is op een geheel andere manier geschreven dan de reguliere informatiebronnen.

 

Stoofvlees van runderlappen

Ingredienten voor 2 personen:

200-300 gram runderlappen, sukadelappen of riblappen (200 gram voor eiwitbeperkt dieet, 300 gram voor eiwitverrijkt dieet)

1 grote ui grof gesneden

2 knoflookteentjes

2 gesneden tomaten

1 klontje ongezouten roomboter

3 kruidnagels of 1 theelepel kruidnagelpoeder

4 laurierblaadjes

1 natriumarm bouillonblokje (let op: kan kalium bevatten)

1 theelepel kerriepoeder

1 stukje foelie

Peper naar smaak

1 klein scheutje azijn

Bereiding

Laat het vlees op kamertmeperatuur komen (45 minuten).

Smelt boter in de braadpan en bak de lapjes rondom bruin.

Water toevoegen totdat de lapjes onder water staan.

Ui, knoflook, tomaat, kruidnagels of kruidnagelpoeder, laurier, bouillonblokje, kerrie, peper en azijn toevoegen.

Deksel op de pan en minstens 3 uren op laag vuur laten sudderen. Hoe langer het stoofvlees suddert, hoe lekkerder het wordt. Pas op voor droogkoken, voeg anders nog een scheutje wate toe.

De laatste 20 minuten kunt u geschilde aardappelen toevoegen om mee te koken, mits u geen kaliumbeperkt dieet hoeft te volgen. Indien dit wel zo is, dan kunt u de aardappelen beter apart koken en het kookvocht weggooien.

Dit recept is lekker met spruitjes of rode kool. Smakelijk eten!

 

Anke Vroomen, dietist MUMC+